Evcil Hayvan Aşıları ve Kontroller

Aşı, hayvanınızın bağışıklık sistemine hastalığı önceden tanıtır. Böylece gerçek mikropla karşılaştığında vücut hazırlıklı olur. Yeni sahiplenen çoğu kişi için ilk veteriner ziyareti kafa karıştırıcıdır: hangi aşı, kaç doz, ne zaman tekrar? Aşağıda süreci sırayla anlatıyorum.

Neden Aşı Şart?

• Bazı hastalıklar tedavi edilemez, sadece önlenebilir.
• Yavrular anne sütüyle gelen korumayı 6-8 haftada kaybetmeye başlar.
• Kuduz gibi hastalıklar insana da geçer; yasal zorunluluk da vardır.
• Pansiyon, kuaför, seyahat ve apartman kayıtlarında aşı karnesi istenir.
• Bir hastalığın tedavisi, aşısından çok daha pahalıdır.

Adım Adım Aşı ve Kontrol Süreci

1. Eve gelişten sonra ilk 3 gün içinde veterinere gidin. Aşı hemen yapılmaz. Önce genel muayene olur: ateş, kilo, kalp-akciğer dinlemesi, göz-kulak-diş kontrolü. Sağlıklı olmayan hayvana aşı yapılmaz.
2. Parazit temizliği yapılsın. İç parazit ilacı genelde aşıdan 7-10 gün önce verilir. Bağırsağı kurtlarla dolu bir yavruda aşı yeterli bağışıklık oluşturmaz. Dış parazit (pire, kene) kontrolü de aynı ziyarette planlanır.
3. Yavru aşı serisini başlatın. Köpeklerde karma aşılar genelde 6-8. haftada başlar, 2-4 hafta arayla 2-3 doz halinde sürer. Kedilerde de benzer bir seri uygulanır. Tek doz yeterli değildir; seri tamamlanmadan koruma oluşmaz.
4. Kuduz aşısını atlamayın. Genelde 3 aylıktan sonra yapılır ve yılda bir tekrarlanır. Kayıt ve kimliklendirme işlemleri de bu dönemde tamamlanır.
5. Karneyi doldurun ve saklayın. Her doz için tarih, aşı adı, seri numarası ve veteriner kaşesi olmalı. Karnenin fotoğrafını telefonunuza çekin. Kaybolursa geçmişi ispat etmek zorlaşır.
6. Aşı sonrası 48 saat gözlemleyin. Hafif uyuşukluk, iştahsızlık, aşı yerinde küçük şişlik normaldir. Şiddetli kusma, yüz şişmesi, nefes darlığı, bayılma olursa aynı gün veterinere dönün.
7. Seri bitene kadar dışarıyı sınırlayın. Son dozdan sonra tam koruma birkaç hafta içinde oturur. O zamana kadar parkta toprak koklama, sokak hayvanlarıyla temas ve pansiyon riskli. Bu dönemi ev içi oyun ve kısa kucak gezmeleriyle geçirin; oyuncaklarla zihinsel uyarım verin.
8. Yıllık tekrarları takvime yazın. Telefona hatırlatıcı kurun. Rapel gecikirse bazı aşılarda seri baştan başlatılabilir.
9. Yılda bir genel sağlık kontrolü yapın. Aşı ziyareti aynı zamanda kontrol ziyaretidir: kilo takibi, diş taşı, tırnak, deri ve tüy durumu, kulak içi. 7 yaş üstünde yılda iki kez kontrol ve kan tahlili mantıklı olur.

Tür Tür Kısa Notlar

Tavşan, kemirgen ve kuşlarda aşı programı ülkeye ve bölgedeki hastalık durumuna göre değişir. Bu türlerde "egzotik hayvan" ile ilgilenen bir veteriner bulmak, aşıdan bile önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Tek doza güvenmek. Yavru serisi yarım kalırsa koruma eksik kalır.
• "Hiç dışarı çıkmıyor" diye aşıyı atlamak. Bazı virüsler ayakkabı tabanı, kıyafet ve eşyalarla eve girer.
• Parazit ilacını aşı yerine saymak. Bunlar farklı işler yapar, biri diğerinin yerini almaz.
• Hasta hayvana aşı yaptırmak. İshal, ateş veya öksürük varken aşı ertelenir.
• Aşıyı evde kendi başına yapmak. Soğuk zincir, doz ve alerjik reaksiyon riski var. Denenmemeli.
• Rapeli aylarca sarkıtmak. "Nasılsa yaptırdım" düşüncesi bir yıl sonra korumayı bitirir.
• Aşı gününde stres üstüne stres bindirmek. Aynı gün banyo, kuaför, yeni ev, uzun yol yapmayın.
• Karneyi kaybetmek. Geçmişi bilinmeyen hayvanda program baştan kurulur, gereksiz masraf olur.
• İnternetteki takvimi mutlak sanmak. Yaş, ırk, bölge ve hayvanın geçmişi programı değiştirir.

Veterinere Giderken Yanınıza Alın

• Aşı karnesi ve varsa önceki tahlil sonuçları
• Taşıma çantası veya sağlam tasma (kaçma riski için)
• Kullandığı mamanın adı ve günlük porsiyon bilgisi
• Son günlerde fark ettiğiniz değişikliklerin kısa notu: iştah, dışkı, kaşıntı, uyku
• Ödül maması; muayene sonrası olumlu bir anı bırakır

Özet